Centrum voor Spirituele Ontwikkeling

Vitamines en Mineralen Overzicht

Vitamine A en Bètacaroteen

Vitamine A (retinol) behoort tot de retinoïden en bètacaroteen tot de carotenoïden. Vitamine A komt voor in dierlijk voedsel en bètacaroteen in plantaardig.
Retinol is vetoplosbaar. Het retinolpalmitaat is wateroplosbaar. Deze stof is een chemische koppeling van retinol en het palmitaat (van palmitinezuur). Retinolpalmitaat wordt ook wel vitamine A palmitaat genoemd. In het lichaam wordt het retinolpalmitaat weer gesplitst in het vet oplosbare retinol en het palmitaat. Vitamine A komt voor in (vis)lever, samen met vitamine D (levertraan). Bètacaroteen is vetoplosbaar en wordt ook provitamine A genoemd. Dit wil zeggen dat het lichaam in staat is het bètacaroteen om te zetten in retinol. Bètacaroteen bestaat uit twee gekoppelde moleculen retinol, die in het darmslijmvlies en in de lever worden gesplitst in de twee afzonderlijke moleculen vitamine A. Men vermoedt dat zoveel bètacaroteen wordt omgezet als het lichaam aan vitamine A nodig heeft. Recent onderzoek heeft uitgewezen dat bètacaroteen niet alleen als voorloper van vitamine A biologische activiteit heeft, maar ook activiteit van zichzelf. Bètacaroteen is oranje van kleur (in worteltjes).

Bronnen

Vitamine A:
vis, levertraan, vlees (lever, nier), zuivelproducten bètacaroteen: bladgroenten, fruit, worteltjes

Tekort karakteristieken

Nachtblindheid
Bijvoorbeeld wanneer de persoon bij het autorijden in het donker moeilijk kan wennen aan de duisternis na het passeren van een tegenligger met felle koplampen.
Het niet kunnen verdragen van fel licht. Bijvoorbeeld iemand die snel geneigd is een zonnebril te dragen.
Een droge huid en eelt onder de voeten.
Factoren voor verhoogd gebruik
Inspanning van de ogen (turen, naaien, boekhouden). Inwerking van fel licht (winter sport, kunstlicht, computer/tv scherm)
Roken
Luchtverontreiniging (stad, fabrieken, verkeer)
Gebruik van nitraten in kunstmest (nitraten vernietigen vitamine A)

Dosering

Orthomoleculaire aanbeveling: 1,5 - 7,5 mg retinol (houd rekening met de vermeende toxiciteit van retinol; neem daarom bij voorkeur bij hogere doseringen bètacaroteen)

Bijzonderheden

Pas op voor toxiciteit van vitamine A. Bètacaroteen kan in zeer hoge dosering gegeven worden zonder dat het toxische verschijnselen geeft. Teveel aan bètacaroteen geeft een gele verkleuring van de huid.

Vitamine B Complex

Het B complex is een verzameling van stoffen die een gezamenlijke werking hebben in het lichaam, maar die verschillende chemische structuren bezitten (zie afzonderlijke B vitaminen). In natuurlijke bronnen zijn deze vitaminen veelal gezamenlijk aanwezig.
Tot het B complex behoren:

  • Vitamine B1 - tiamine, aneurine
  • Vitamine B3 - Pp.-factor (pelagra preventing factor))
  • Vitamine B5 – pantotheenzuur
  • Vitamine B6 - active vorm: pryridoxal-5-fosfaat
  • Vitamine B12
  • Foliumzuur - Vitamine B9, Vitamine M
  • Biotine - Vitamine B7, Vitamine H

Tot de overige vitaminen van het B complex worden soms gerekend:

  • Choline
  • inositol
  • vitamine B13 (orootzuur)
  • vitamine B15 (pangaminezuur of pangaamzuur)
  • vitamine B17 (Laetril, amygdaline)
  • vitamine BT (carnitine)
  • PABA

Van deze stoffen is nog niet vastgesteld of ze werkelijk tot het B-complex gerekend mogen worden. Aanvankelijk dacht men dat het B complex slechts één verbinding was, die in ongepolijste rijst voorkwam.
Later bij analyse van ongepolijste rijst bleek dat het B complex verschillende verbindingen bevatte. Een rijke bron van het B complex is biergist (niet van vitamine B12). Voorts zijn de B vitaminen, in het algemeen, te vinden in lever, volkorenbrood, groenten en eieren. De B vitaminen zijn water oplosbaar en stapelen zich dus niet in het lichaam. Daarom zijn de B vitaminen weinig belastend voor het lichaam.

Tekort karakteristieken (zie ook afzonderlijke B vitaminen)

Rode tong

Factoren voor verhoogd gebruik (zie ook afzonderlijke B vitaminen)>

  • Stress en spanningen (zowel fysiek als mentaal)
  • Consumptie van geraffineerde suikers en alcohol
  • Gebruik van antibiotica
  • Pilgebruik

Bijzonderheden

  1. Van Vitamine B4 zijn geen deficiënties bij mensen vastgesteld en daarom wordt deze vitamine niet tot het B complex gerekend.
  2. Vitamine B8 is het adenylzuur. Ook deze stof wordt niet meer als zodanig tot het B complex gerekend.

Vitamine B1

Vitamine B1 behoort tot het B complex. Het wordt ook wel tiamine of aneurine genoemd. Evenals de overige B vitaminen is ook vitamine B1 oplosbaar in water.

Bronnen

Tarwekiemen, granen, noten, erwten, bonen, vlees, vis, lever, gist

Factoren voor verhoogd gebruik

  • Overgevoeligheid voor geluid
  • Consumptie van alcohol
  • Consumptie van geraffineerde suikers
  • Consumptie van oesters, mosselen en rauwe vis

Dosering

Orthomoleculaire aanbeveling: 10-100 mg
Veilige maximale dosering: 100 x RDA ( 120 mg)

Bijzonderheden

Vitamine B1 geeft de karakteristieke geur aan het B complex. Deze geur houdt bij inname van vitamine B1 muggen op een afstand.

Vitamine B2

Een andere naam voor vitamine B2 is riboflavine. Het is een geel oranje kleurstof, oplosbaar in water.

Bronnen

Tarwekiemen, gist, granen, eieren, vlees, vis, groenten

Tekort karakteristieken

  • Kloofjes in de lippen; bij een ernstig tekort gescheurde mondhoeken
  • Bloeddoorlopen ogen

Factoren voor verhoogd gebruik

  • Gebruik van de anti conceptiepil
  • Stress en spanningen (zowel fysiek als mentaal)

Dosering

Orthomoleculaire aanbeveling: 10 - 100 mg
Veilige maximale dosering: 100 x RDA ( 130 mg)

Bijzonderheden

Riboflavine kleurt de urine geel

Vitamine B3

Vitamine B3 wordt ook wel pellagra preventing factor (Pp -factor) genoemd, omdat pellagra de specifieke gebreksziekte van vitamine B3 is. Er bestaan twee vormen van vitamine B3: het nicotinezuur (niacine) en het nicotinamide (niacinamide). Hoewel beide verbindingen op nicotine gelijken, hebben vitamine B3 en nicotine geheel verschillende fysiologische eigenschappen. Vitamine B3 is wateroplosbaar.

Bronnen

Volkerenproducten, lever, nieren, vis, peulvruchten, gist

Tekort karakteristieken

Rode tong

Factoren voor verhoogd gebruik

Stress en spanningen (zowel fysiek als mentaal)

Dosering

Orthomoleculaire aanbeveling : 25-500 mg

Bijzonderheden

Het nicotinezuur (niacine) geeft rode vlekken op de huid na inname. Dit effect is even wel onschuldig.

Vitamine B5

Vitamine B5 is pantotheenzuur. Deze vitamine komt overal in de natuur voor (Gr. "pantos" betekent "alles, geheel"). In tabletvorm is het pantotheenzuur gekoppeld aan een mineraal, meestal calcium. De reden hiervoor is dat het pantotheenzuur zelf een instabiele verbinding is en niet in tabletvorm te verwerken. In de maag komt uit het calciumpantothenaat het pantotheenzuur weer vrij.

Bronnen

Volkerenproducten, lever, eieren, gist, nieren, verse groenten, koninginnegelei

Tekort karakteristieken

  • Een "netwerk" onder de voet

Factoren voor verhoogd gebruik

  • Stress en spanningen (zowel fysiek als mentaal)

Dosering

Orthomoleculaire aanbeveling: 25-250 mg
Veilige maximale dosering: 500 mg

Bijzonderheden

Vitamine B5 wordt beschouwd als de anti stress vitamine.

Vitamine B6

Vitamine B6 bestaat uit drie vormen: pyridoxine, pyridoxal en pyridoxamine. Alle drie de vormen komen in de natuur voor. De bekendste, pyridoxine, kan in het lichaam getransformeerd worden in beide andere vormen. Andersom is niet mogelijk. De actieve vorm van vitamine B6 in het lichaam is het pyridoxal-5-fosfaat. Vitamine B6 is wateroplosbaar, maar ook enigszins in olie.

Bronnen

Tarwekiemen, groene groenten, lever, eieren, melk, gist, vleesextracten

Tekort karakteristieken

  • Houd de linkerhand gestrekt. Vervolgens de bovenste en middelste gewrichten buigen (de knokkels evenwel gestrekt houden). Raak met de vingertoppen de handpalm aan. Er is sprake van een tekort als dit niet mogelijk is, doordat vochtophoping dit verhindert (oedeem).
  • Het nauwelijks kunnen herinneren van dromen.
  • Een kalknagel aan de voet.

Factoren voor verhoogd gebruik

  • Gebruik van de anti conceptiepil
  • Consumptie van teveel verzadigde vetzuren
  • Consumptie van alcohol
  • Stress en spanningen (zowel fysiek als mentaal)

Dosering

Orthomoleculaire aanbeveling: 10 - 100 mg
Veilige maximale dosering: 200 mg

Bijzonderheden

Een teveel aan vitamine B6 geeft (te) levendige dromen. De actieve vorm van vitamine B6, pyridoxal-5-fosfaat, is vele malen werkzamer dan het pyridoxine. Daarom verdient als voedingssupplement het pyridoxal-5-fosfaat de voorkeur.

Vitamine B12

Vitamine B12 is een complex van vitaminen. Daarom is de naam vitamine B12-complex een juistere. Tot dit complex behoren de zogenaamde cobalaminen. Bekende cobalaminen zijn cyanocobalamine en Hydroxocobalamine. Hydroxocobalamine komt het meeste voor. De cobalaminen hebben een rode kleur. In het centrum van het molecuul bevindt zich het element kobalt (Co).

Bronnen

Vlees, lever, nieren, melkproducten

Tekort karakteristieken

  • Bleke slijmvliezen (bijvoorbeeld onder het ooglid)
  • Vermoeid en bleek
  • Trage, slepende gang
  • Factoren voor verhoogd gebruik

    • Pilgebruik
    • Maagaandoeningen en geopereerde maag
    • Trage schildklier
    • Homocysteïnemie (verhoogde homocysteïne spiegel in het bloed)

    Dosering

    Orthomoleculaire aanbeveling: 10 - 1000 µg
    Veilige maximale dosering: 30 mg

    Bijzonderheden

    1. Voor de opname van vitamine B12 is de zogenaamde intrinsieke factor nodig. De IF wordt in de maagwand aangemaakt. Bij een onvoldoende aanmaak van de IF is de vitamine B12 opname in de dunne darm gestoord. Daarom wordt vaak aangeraden om vitamine B12 tabletten te zuigen (opname via mondslijmvlies). Ook wordt vitamine B12 per injectie toegediend.
    2. Aangezien vitamine B12 vrijwel uitsluitend te vinden is in dierlijk materiaal dreigt met name voor veg etariërs een vitamine B12 tekort.

    Foliumzuur

    Foliumzuur is de bekendste vertegenwoordiger van ook weer een groep chemisch op elkaar gelijkende verbindingen, folacine genaamd. Folacine kan dus foliumzuur complex genoemd worden.

    Bronnen

    Peulvruchten, rauwe groene bladgroenten, fruit, lever

    Tekort karakteristieken

    Geen specifieke tekort karakteristieken

    Factoren voor verhoogd gebruik

    • Gebruik van de anti conceptiepil
    • Gebruik van bepaalde geneesmiddelen: barbituraten zoals fenobarbital (Luminal; anti epilepticum, tranquillizer) en fenytoïne (Diphantoïne, Epanutin; anti epilepticum)
    • Gebruik van antibiotica (foliumzuur wordt aangemaakt door bacteriën in de darm)
    • Gebruik van alcohol

    Dosering

    Orthomoleculaire aanbeveling: 100 - 800 µg
    Veilige maximale dosering: 40 mg

    Bijzonderheden

    Inname van een multivitamine/mineraal, maar vooral van foliumzuur ( 400 mcg) tijdens de zwangerschap vermindert het risico op het ontstaan van een open rugje bij pasgeborenen.

    Biotine

    Biotine is wateroplosbaar. Van deze vitamine is nog maar weinig bekend.

    Bronnen

    Noten, vruchten, runderlever, eierdooiers, melk, nieren, ongepelde rijst

    Tekort karakteristieken

    Geen specifieke tekort karakteristieken

    Factoren voor verhoogd gebruik

    Consumptie van rauwe eieren geeft tekort aan biotine. In rauwe eieren zit de stof avidine, die biotine vernietigt.

    Dosering

    Orthomoleculaire aanbeveling: 50-300 µg.
    Veilige maximale dosering: 4 mg

    Bijzonderheden

    Biotine verbetert de haarconditie samen met andere vitaminen

    Choline en inositol

    Choline en inositol worden beide ook tot de B vitaminen gerekend. Het zijn zogenaamde lipotrope (vetetende#&41 stoffen en wateroplosbaar. Beide stoffen zijn onderdeel van lecithine. Lecithine is een mengsel van op elkaar gelijkende stoffen. Eén van deze stoffen is het phosphatidylcholine. Choline als zodanig wordt niet in een tablet verwerkt. Daarvoor wordt gebruik gemaakt van het Choline chloride of het Choline bitartraat.

    Bronnen

    Inositol :Lever, volkerenproducten, koolsoorten, tarwekiemen, runder hersenen en hart, grapefruit, rozijnen, pinda's.
    Choline :eierdooiers, runder hersenen en hart, groene bladgroenten, gist, tarwekiemen.

    Tekort karakteristieken

    Geen specifieke tekort karakteristieken

    Factoren voor verhoogd gebruik

    • Gebruik van alcohol
    • Gebruik van te veel verzadigde vetzuren en daarmee gepaard gaand overgewicht
    • Gebruik van geraffineerde suikers
    • Dosering

      Orthomoleculaire aanbeveling: Choline 500-1000 mg
      Inositol 250-500 mg
      Veilige maximale dosering: niet officieel vastgesteld

      Vitamine C

      Ascorbinezuur vormt samen met de Bio flavonoïden (vitamine P) het vitamine C complex. Ze zijn wateroplosbaar. Er bestaat een linksdraaiende en een rechtsdraaiende vorm van ascorbinezuur. De linksdraaiende vorm komt in de natuur voor (L ascorbinezuur).

      Bronnen

      Citrusvruchten, Acerola kersen, rozenbottel, verse groenten, voornamelijk aardappelen

      Tekort karakteristieken

      • Bloedend tandvlees
      • Snel ontstaan van blauwe plekken
      • Vatbaar voor infectieziekten, griep en verkoudheid

      Factoren voor verhoogd gebruik

      Het feit dat de mens in tegenstelling tot de meeste andere levende wezens (planten en dieren) vitamine C niet zelf kan aanmaken. Hiermee onderscheidt vitamine C zich wezenlijk van de andere essentiële voedingsstoffen.

      Roken

      • Blootstaan aan gifstoffen (wonen in een stad of industriegebied)
      • Gebruik van de pil
      • Gebruik van geneesmiddelen
      • Gebruik van geraffineerde suikers
      • Gebruik van alcohol
      • Stress en spanningen (zowel fysiek als mentaal)

      Dosering

      Orthomoleculaire aanbeveling: 2000 - 10000 mg
      Veilige maximale dosering: tot darmtolerantie

      Bijzonderheden

      Een aanval van griep of verkoudheid kan worden gecoupeerd door het nemen van vitamine C tot darmtolerantie. Het grootste effect wordt bereikt wanneer vitamine C wordt genomen zodra de eerste symptomen zich voordoen. Alleen personen die een verhoogde oxalaat productie hebben, moeten geen extra vitamine C nemen. Bij deze personen is de kans op het ontwikkelen van nierstenen erg groot. Deze stofwisselingsstoornis komt echter zeer zelden voor, en de persoon in kwestie is vrijwel altijd op de hoogte dat hij deze ziekte heeft. Personen met maagproblemen kunnen het beste geneutraliseerde (gebufferde) vitamine C nemen. Geneutraliseerde vitamine C zijn ascorbaten, gebonden aan een mineraal zoals bijvoorbeeld aan calcium, magnesium of natrium.

      Vitamine D

      Tenminste tien verbindingen behoren tot de vitamine D groep. Ze bezitten alle een steroïde structuur en zijn vetoplosbaar. Ze worden aangeduid met vitamine D1, D2 etc. Vitamine D2 en vitamine D3 zijn de belangrijkste. Vitamine D2 is van plantaardige oorsprong en vitamine D3 van dierlijke zoals van de vislever (levertraan). Vitamine D2 wordt ook ergocalciferol genoemd en vitamine D3 cholecalciferol. Cholecalciferol wordt op de huid gevormd onder invloed van zonlicht. In de lever en de nier worden zowel het cholecalciferol als het ergocalciferol omgezet in andere verbindingen. Het cholecalciferol wordt in de lever omgezet in het calcifediol. Het calcifediol wordt vervolgens in de nier omgezet in het calcitriol. Dit calcitriol is de biologisch actieve vorm (zie biosynthese).

      Bronnen

      Vis leverolie, sardientjes, haring, zalm, tonijn, melk en zuivelproducten

      Tekort karakteristieken

      • Krampen
      • Kromme benen
      • Snel botbreuken

      Factoren voor verhoogd gebruik

      Te weinig zonlicht (veel binnenshuis, 's nachts werken)
      Weinig vetrijk voedsel (dit vermindert de opname van vitamine D)

      Dosering

      Orthomoleculaire aanbeveling: 400 - 800 IE
      Veilige maximale dosering: 4000 IE

      Bijzonderheden

      Personen met veel pigment die gewend zijn aan een zonnig klimaat kunnen in gematigde streken met minder zon een vitamine D tekort ontwikkelen. Zo is vastgesteld dat veel kinderen van buitenlanders in Nederland een vitamine D tekort hebben. Vooral gedurende de wintermaanden is het nemen van extra vitamine D aan te raden

      Vitamine E

      Tot het vitamine E complex worden de tocoferolen gerekend. Dit zijn een aantal verbindingen aangeduid met de Griekse letters alfa, bèta, gamma, delta, epsilon, èta en dzeta. Alfa tocoferol is biologisch de meest actieve vorm. Ook van de tocoferolen bestaat een rechtsdraaiende (aangeduid met de letter d) en een linksdraaiende vorm (aangeduid met de letter l). In de natuur komt alleen de rechtsdraaiende vorm voor, het d alfa tocoferol. D,l alfa tocoferol is een mengsel van de rechtsdraaiende en de linksdraaiende vorm. In de chemie zijn deze twee vormen zeer moeilijk van elkaar te scheiden. Voor de verwerking van vitamine E in supplementvorm wordt deze scheiding dan ook vaak niet uitgevoerd, zodat men hierin het d,l alfa tocoferol aantreft. Dit is dus synthetisch bereide vitamine E, welke nadrukkelijk onderscheiden moet worden van het natuurlijke d alfa tocoferol. De linksdraaiende vorm is biologisch nauwelijks actief. Daarom is het d,l tocoferol inferieur aan het d alfa tocoferol. Vaak zijn de tocoferolen in supplementvorm gebonden aan een andere chemische verbinding, zoals aan het acetaat en het waterstofsuccinaat. Het tocoferylacetaat en het tocoferylsuccinaat zijn vaste stoffen die gemakkelijk in een tablet zijn te verwerken. De tocoferolen zelf zijn olieachtige substanties en oxideren snel aan de lucht.

      Bronnen

      Tarwekiemolie, sojaolie, plantaardige olie, broccoli, spruiten, spinazie, verrijkt meel, volkorenmeel, eieren.

      Tekort karakteristieken

      Geen specifieke tekort karakteristieken. Bij aandoeningen van het hart en vaten is meestal vitamine E nodig.

      Factoren voor verhoogd gebruik

      Dieet rijk aan meervoudig onverzadigde vetzuren
      Dieet arm aan vetten (verminderde vitamine E opname)

      Dosering

      Orthomoleculaire aanbeveling: 100 - 800 IE

      Relatie tussen cognitieve beperkingen en vitamine E spiegel 29 januari 2013

      Een lage vitamine E concentratie is een risicofactor voor dementie en de ziekte van Alzheimer. Wetenschappers van de Karolinska Instituut in Zweden bestudeerden 168 personen met de ziekte van Alzheimer: 166 met een lichte cognitieve beperking en 187 personen met een normale cognitie. Bij de personen werd de bloedconcentratie van zowel tocoferolen als tocotriënolen gemeten.
      Personen met een lichte cognitieve beperking en met Alzheimer hadden een lagere totale vitamine E concentratie en een lagere concentratie van tocoferolen en tocotriënolen. Personen met een van beide aandoeningen hadden 85% tot 94% minder kans op een goede vitamine E status. Tevens werd bij beide aandoeningen een toename van geoxideerde vitamine E gezien.
      De resultaten laten een verband zien tussen cognitieve aandoeningen en een lage vitamine E status.

      Vitamine K

      In de natuur komen verschillende vormen van vitamine K voor. Vitamine K1 is het fytomenadion. Vitamine K2 is een groep verbindingen, de menadionen. Deze stoffen zijn alle in vet oplosbaar.

      Bronnen

      Yoghurt, alfalfa, eierdooiers, saffloerolie, sojaolie, vis leverolie, kelp, groene bladgroenten (vooral spinazie).
      Vitamine K kan ook in de darm door darmbacteriën gesynthetiseerd worden.

      Tekort karakteristieken

      • Neusbloedingen
      • Factoren voor verhoogd gebruik
      • Gebruik van antibiotica
      • Darmziekten zoals coeliakie

      Dosering

      Orthomoleculaire aanbeveling: 100-400 µg
      Veilige maximale dosering: niet officieel bekend

      Bijzonderheden

      Vitamine K tekorten komen zelden voor, omdat vitamine K in de darm wordt gesynthetiseerd

      Borium

      Het chemische symbool van borium (Eng: boron) is B.
      In voedingssupplementen zit borium bijvoorbeeld als boriumcitraat of boriumglycinaat.

      Bronnen

      Borium is vooral te vinden in groenten, noten en zuivel.
      Hier volgt een overzicht van de hoeveelheid borium die in een aantal afzonderlijke producten aanwezig is:

      Bron B (mg/g) Borium/product*
      Volle melk 1,1 1,1 mg/l
      Rode kool 0,0025 0,25 mg/100 g
      Walnoten 0,0076 0,76 mg/100 g
      Boriumcitraat bv. 1 mg/tablet

      *Deze getallen zijn bij benadering, omdat de hoeveelheid per product kan variëren.
      Evenwichtige voeding bevat ongeveer 2 mg borium per dag.

      Tekort karakteristieken, factoren voor verhoogd gebruik, klassieke ziekte wegens deficiëntie, en toxische verschijnselen:
      Niet bekend

      Risicogroepen

      Bejaarden (vooral vrouwen)

      Toepassing bij

      Preventie en behandeling osteoporose

      Dosering

      Orthomoleculaire aanbeveling: 3 mg

      Werkt samen met

      Calcium
      Magnesium
      Vitamine D
      Calcium
      Het chemische symbool van calcium is Ca.
      In voedingssupplementen zit calcium bijvoorbeeld als calciumcarbonaat, calciumgluconaat, gecheleerd calcium, calciumcarbonaat (in dolomiet).

      Bronnen

      O.a. zaden groene bladgroenten, zeegroenten, granen, en cacao zijn de beste bronnen van calcium in de dagelijkse voeding. Dolomiet (bevat ook magnesium) en beendermeel (bevat ook fosfor) zijn in supplementvorm verkrijgbaar, evenals de afzonderlijke calciumverbindingen.

      Tekort karakteristieken

      • Kramp (samen met magnesium)
      • Geïrriteerdheid en slapeloosheid (zenuwen)
      • Lucht slikken

      Factoren voor verhoogd gebruik

      • Groei (zowel tijdens zwangerschap, lactatie en jeug)
      • Consumptie veel volkorenbrood en zemelen (bevat fytaten)
      • Consumptie veel eiwitten (vergroot uitscheiding calcium)
      • Consumptie van veel fosfor (bijvoorbeeld cola, vlees)

      Risicogroepen (voor tekort)

      • Bejaarden &340vooral vrouwen)
      • Zwangere
      • Jeugdigen

      Toepassing bij

      • Osteoporose (ontkalking), vooral tijdens menopauze
      • Hartklachten, slappe pols
      • Hoge bloeddruk (wanneer magnesium niet helpt)
      • Krampen

      Dosering Orthomoleculaire aanbeveling en RDA

      Volwassenen: 800 mg
      Zwangere/zogende vrouwen: 1200 mg
      Kinderen: 1200 mg

      Werkt samen met
      Vitamine D (mineralenhuishouding in bot)
      Fosfor (verhouding hoort te zijn Ca:P = 2:1)
      Magnesium (verhouding hoort te zijn Ca:Mg = 2:1)
      Strontium

      Chroom

      Nomenclatuur en chemie. Het chemische symbool van chroom (chromium) is Cr.
      In voedingssupplementen zit chroom bijvoorbeeld als chroomgluconaat, GTF-chroom, chroomgist, gecheleerd chroom en chroompicolinaat.

      Bronnen

      Goede bronnen van chroom zijn graanproducten, schelpdieren, zuivel en gist. Gist bevat de zogenaamde Glucose Tolerantie Factor (GTF), waarvan het chroom een onderdeel is (zie bijzonderheden).
      Hier volgt een overzicht van de hoeveelheid chroom die in een aantal afzonderlijke producten aanwezig is:

       
      Bron Cr (µ/g) Chroom/product)
      Volkorenbrood 1,7 11,3 µg/snee
      Witbrood 0,2 5 µg/snee
      Gecheleerd chroom 50.000 bv. 50 µg/tablet

      *Deze getallen zijn bij benadering, omdat de hoeveelheid per product kan variëren.
      Evenwichtige voeding bevat ongeveer 75 µg chroom per dag.

      Tekort karakteristieken

      Geen specifieke tekort karakteristieken

      Factoren voor verhoogd gebruik

      • Consumptie van veel geraffineerde koolhydraten
      • Consumptie van alcohol
      • Zwangerschap
      • Ouderdom

      Risicogroepen (voor tekort)

      • Personen die veel suikers eten
      • Regelmatige drinkers

      Toepassing bij

      • Glucose intolerantie (zowel ouderdomsdiabetes als Hypoglycaemie)
      • Arteriosclerose
      • Verhoogd cholesterol

      Dosering

      Orthomoleculaire aanbeveling: 50-200 µg
      Werkt samen met (voor glucose huishouding)
      B complex
      Vanadium
      Zink

      Bijzonderheden

      1.GTF chromium, de glucose tolerantie factor, wordt zeer goed geabsorbeerd in de darm. GTF chromium wordt voornamelijk gevonden in biergist. Het is een complex van stoffen, waarvan chroom een essentieel bestanddeel is. De precieze samenstelling is niet bekend. Men vermoedt dat het chroom gekoppeld is aan aminozuren en nicotinezuur (vitamine B3). Naast gist zijn ook lever, nier en champignons goede leveranciers van het GTF chromium.
      GTF chromium stabiliseert het glucosepeil in het bloed. Het stimuleert de insulineactiviteit door zowel aan het insulinemolecule te binden als aan de plaats van werking (receptor) van insuline. Chroom alleen heeft dit vermogen niet.

      Jodium

      Het chemische symbool van jodium is I.
      In voedingssupplementen zit jodium bijvoorbeeld als kaliumjodide en als bestanddeel van kelp.

      Bronnen

      Jodium is vooral te vinden in zeevoedsel. Eén van de beste bronnen is kelp (gedroogde zeewier). In kelp zijn dan ook de meeste andere mineralen aanwezig. Het bevat 1,5 - 2,0 µg jodium per gram.
      Hier volgt een overzicht van de hoeveelheid jodium die in een aantal afzonderlijke producten aanwezig is:

       
      Bron I (mg/g) Jodium /product*
      Heilbot 0,000052 52 µg/100 g
      Kelp 0,8 800 µg/g

      *Deze getallen zijn bij benadering, omdat de hoeveelheid per product kan variëren.
      Evenwichtige voeding bevat ongeveer 150 µg jodium per dag.

      Tekort karakteristieken

      Struma (krop; opgezwollen schildklier)
      Kouwelijkheid, traagheid en zwaarlijvigheid

      Factoren voor verhoogd gebruik

      Consumptie van weinig zeevoedsel
      Traag werkende schildklier
      Arteriosclerose

      Risicogroepen (voor tekort)

      Mensen die ver van de zee wonen (bv. Zwitsers)

      Toepassing bij

      Traag werkende schildklier

      Dosering

      Orthomoleculaire aanbeveling
      Volwassenen: 150 µg
      tijdens zwangerschap: 175 µg
      tijdens lactatie: 200 µg

      Werkt samen met (voor schildklierfunctie)
      Vitamine E
      Selenium

      Bijzonderheden

      De natuurlijke vorm van jodium (in kelp) is weinig toxisch. De synthetische vorm in kaliumjodide is in hogere doseringen wel toxisch. Toediening van kaliumjodide (meestal op voorschrift van een arts) dient dan ook met voorzichtigheid te geschieden.

      Kalium

      Het chemische symbool van kalium (Engels; potassium) is K.
      In voedingssupplementen zit kalium bijvoorbeeld als kaliumchloride, kaliumgluconaat, kaliumorotaat.

      Bronnen

      Bronnen van kalium zijn vooral fruit en groente. Verder komt kalium veel in de natuur voor. Ook is kalium in voedingssupplementvorm verkrijgbaar.
      Hier volgt een overzicht van de hoeveelheid kalium die in een aantal afzonderlijke producten aanwezig is:

            
      Bron K &340mg/g) Kalium/product*
      Banaan< 2,5 451 mg/banaan
      Volkorenbrood 2,7 63 mg/snee
      Witbrood 1,0 24 mg/snee
      Kaliumchloride** 525  
      Kaliumgluconaat 170
      Kaliumascorbaat 180
      Kaliumorotaat 200
      Gecheleerd kalium 200

      *Deze getallen zijn bij benadering, omdat de hoeveelheid per product kan variëren.
      ** Kaliumchloride is als geneesmiddel verkrijgbaar en als zodanig is de hoeveelheid per tablet niet aan grenzen gebonden. Dit in tegenstelling tot de kaliumverbindingen in voedingssupplementen. De Amerikaanse wetgeving (waar de meeste producten vandaan komen) stelt als grens 99 mg, waarboven het als geneesmiddel wordt aangemerkt.
      Evenwichtige voeding bevat ongeveer 2500 mg kalium per dag.

      Tekort karakteristieken

      Zwakke reflexen

      Factoren voor verhoogd gebruik

      Consumptie van te veel keukenzout (NaCl)
      Consumptie van koffie, thee, cacao en suiker
      Gebruik van diuretica
      Diarree

      Risicogroepen (voor tekort)

      Personen met hoge bloeddruk
      Personen die diuretica gebruiken
      Personen die veel genotmiddelen gebruiken

      Toepassing bij

      Gedecompenseerd hart
      Hoge bloeddruk
      Hypoglycemie

      Dosering

      Orthomoleculaire aanbeveling: 3000 mg
      Werkt samen met (voor schildklierfunctie)
      Natrium (zuur/base evenwicht)
      Magnesium (hartziekten)

      Bijzonderheden

      Dagelijks heeft de mens minstens 1500 mg kalium nodig. Een dergelijke grote hoeveelheid is moeilijk in supplementvorm binnen te krijgen &$40hetzij in enkelvoudige preparaten). Vandaar dat de mens als kaliumbron extra gebruik moet maken van verse vruchten (vooral bananen) en groente.

      Koper

      Het chemische symbool van koper (cuprum) is Cu.
      In voedingssupplementen zit koper bijvoorbeeld als kopergluconaat, koperorotaat, gecheleerd koper.

      Bronnen

      Koper komt vrij algemeen in de natuur voor, vooral samen met ijzer. Bronnen zijn groente, bonen, avocado, pruimen en vele soorten vis.
      Hier volgt een overzicht van de hoeveelheid koper die in een aantal afzonderlijke producten aanwezig is:

       
      Bron Cu (mg/g) Koper/product
      Rode kool 0,0006 0,06 mg/100 g
      Avocado 0,0021 0,5 mg/stuk
      Kalfslever 0,0008 0,08 mg/100 g
      Kopergluconaat 141,0 bv. 1 mg/tablet

      *Deze getallen zijn bij benadering, omdat de hoeveelheid per product kan variëren.
      Evenwichtige voeding bevat ongeveer 3 mg koper per dag.

      Tekort karakteristieken

      Niet bekend

      Factoren voor verhoogd gebruik

      Consumptie van teveel zink

      Toepassing bij

      Ferriprieve anemie
      Artritis

      Dosering

      Orthomoleculaire aanbeveling: 2,0-3,0 mg
      Werkt samen met
      Zink (elkaars antagonist)
      Vitamine C (voor opname)
      IJzer (voor opname)

      Magnesium

      Het chemische symbool van magnesium is Mg.
      In voedingssupplementen zit magnesium bijvoorbeeld als Magnesiumgluconaat, magnesiumorotaat, magnesiumoxide, gecheleerd magnesium, als magnesiumcarbonaat (in dolomiet).

      Bronnen

      Goede bronnen van magnesium zijn volkorenbrood, noten en bladgroente (het chlorofyl bevat magnesium).
      Hier volgt een overzicht van de hoeveelheid magnesium die in een aantal afzonderlijke producten aanwezig is:

       
      Bron Mg (mg/g) Magnesium/product*
      Volkorenbrood 0,75 18 mg/snee
      Witbrood 0,2 5 mg/snee
      Amandelen 2,7 270 mg/100g
      Noten, pinda's 2,0 200 mg/100g
      Dolomiet (magnesiumcarbonaat) 110
      Magnesiumgluconaat 5,8

      *Deze getallen zijn bij benadering, omdat de hoeveelheid per product kan variëren.
      Evenwichtige voeding bevat ongeveer 400 mg magnesium per dag.

      Tekort karakteristieken

      Krampen
      Nervositeit, spanningen
      Hoge bloeddruk

      Factoren voor verhoogd gebruik

      Consumptie van alcohol
      Gebruik van de pil
      Gebruik van diuretica
      Bij stress (zowel mentaal als fysiek)
      Zwangerschap/borstvoeding

      Risicogroepen (voor tekort)

      Personen met stress
      Zwangere
      Bejaarden
      Regelmatige drinkers

      Toepassing bij

      Hart-en vaatziekten (hoge bloeddruk)
      Nervositeit
      Krampen
      Nierstene
      Osteoporose

      Dosering

      Orthomoleculaire aanbeveling: 350-400 mg
      Werkt met name samen met
      Calcium (botontkalking, nervositeit)
      Vitamine B6 (zwangerschapsmisselijkheid, nierstenen)
      Kalium (hartziekten)

      Bijzonderheden

      Magnesiumoxide (MgO) wordt in de geneeskunde gebruikt om het maagsap te neutraliseren. Het werkt ook laxerend.

      Mangaan

      Het chemische symbool van mangaan is Mn.
      In voedingssupplementen zit mangaan bijvoorbeeld als mangaan gluconaat, mangaanlactaat, gecheleerd mangaan.

      Bronnen

      Mangaan komt vrij algemeen in de natuur voor, zoals in groente, fruit, graanproducten, noten en vis.
      Een erg goede bron van dit mineraal is thee. Hier volgt een overzicht van de hoeveelheid mangaan die in een aantal afzonderlijke producten aanwezig is:

             
      Bron Mn (mg/g) Mangaan/product*
      Ei 0,08 0,03 mg/ei
      Volkorenbrood 0,02 0,53 mg/snee
      Witbrood 0,00 0,0 mg/snee
      Engelse thee 0,005
      Mangaangluconaat 110
      Mangaanorotaat 150
      Gecheleerd mangaan 100

      *Deze getallen zijn bij benadering, omdat de hoeveelheid per product kan variëren.
      Evenwichtige voeding bevat ongeveer 8 mg mangaan per dag.

      Tekort karakteristieken

      Niet bekend

      Factoren voor verhoogd gebruik

      Gebruik van teveel calcium en kalium

      Risicogroepen (voor tekort)

      Niet bekend

      Toepassing bij

      Afwijkingen in skelet en spieren
      Neurologische afwijkingen (slechte coördinatie bewegingen, epilepsie)
      Evenwichtsstoornissen
      Diabetes mellitus

      Dosering

      Orthomoleculaire aanbeveling : 2,5- 5,0 mg Werkt met name samen met Zink &$40in centrale zenuwstelsel&$41.

      Molybdeen

      Het chemische symbool van molybdeen is Mo.
      In voedingssupplementen zit molybdeen bijvoorbeeld als ammoniummolybdaat of aminozuur gecheleerd.

      Bronnen

      Groente, maar ook graanproducten en vlees bevatten molybdeen.
      Hier volgt een overzicht van de hoeveelheid molybdeen die in een aantal afzonderlijke producten aanwezig is:

      Bron Mo (mg/g) Molybdeen/product
      Bloemkool 0,0019 1,9 mg/100 g
      Ammoniummolybdaat 570 bv. 50 µg/tablet

      *Deze getallen zijn bij benadering, omdat de hoeveelheid per product kan variëren.
      Evenwichtige voeding bevat ongeveer 1 mg molybdeen per dag.

      Tekort karakteristieken

      Niet bekend

      Factoren voor verhoogd gebruik

      Luchtverontreiniging (zwaveldioxide)
      Risicogroepen (voor tekort) Kinderen in de groei

      Risicogroepen (voor tekort)

      Niet bekend

      Toepassing bij

      Tandbederf (molybdeen is onderdeel tandglazuur)
      Bloedarmoede
      Sulfiet/zwaveldioxide vergiftiging

      Dosering

      Orthomoleculaire aanbeveling: 100 - 500 µg

      Werkt samen met
      IJzer
      Koper (antagonist)
      Zink

      Selenium

      Het chemische symbool van selenium ( = seleen) is Se
      In voedingssupplementen zit selenium bijvoorbeeld als L selenomethionine, L selenocysteïne, seleniumgist, natriumselenaat, natriumseleniet.

      Bronnen

      Selenium komt voor in sectionerse voedingsstoffen zoals graanproducten, vlees, vis, uien, noten, eieren en gist.
      Hier volgt een overzicht van de hoeveelheid selenium die in een aantal afzonderlijke producten aanwezig is:

         
      Bron Se (µg/g) Selenium/product*
      Volkorenbrood 0,53 12,7 µg/snee
      Witbrood 0,28 6,5 µg/snee
      Eieren 0,06 3,0 µg/ei
      Natriumseleniet 450
      Seleniumgist 200
      L selenomethionine 670
       

      *Deze getallen zijn bij benadering, omdat de hoeveelheid per product kan variëren.
      Evenwichtige voeding bevat ongeveer 75 µg selenium per dag.

      Tekort karakteristieken

      Geen specifieke tekort karakteristieken

      Factoren voor verhoogd gebruik

      (Lucht)verontreiniging (teveel zwavel)
      Inname van teveel zware metalen (kwik!)
      Gebruik van zink

      Risicogroepen (voor tekort)

      Tandartsen
      Personen met veel amalgaamvullingen
      Toepassing bij Allergieën
      Intoxicaties (zoals kwik)
      Trage hartslag
      Kanker

      Dosering

      Orthomoleculaire aanbeveling: 50-200 µg
      Werkt samen met
      Vitamine E (synergistisch tegen peroxydatie)
      Overige antioxidanten (tegen vrije radicalen in algemeen)

      Bijzonderheden

      De werking van selenium wordt aanzienlijk vergroot door combinatie met vitamine E (synergisme). Natriumseleniet komt ook niet als zodanig in de natuur voor. Deze vorm van selenium geeft sneller aanleiding tot vergiftigingen.

      Strontium

      Het chemische symbool van strontium is Sr.
      In voedingssupplementen zit strontium bijvoorbeeld als strontiumlactaat.

      Bronnen

      Strontium is te vinden waar ook calcium te vinden is, zoals in zuivelproducten en in groente.
      De verhouding calcium:strontium is meestal 1000:1.
      Evenwichtige voeding bevat ongeveer 1 tot 2 mg strontium per dag.

      Tekort karakteristieken

      Factoren voor verhoogd gebruik, en klassieke ziekte wegens deficiëntie:
      Niet bekend

      Risicogroepen (voor tekort)

      Bejaarden (vooral vrouwen)

      Toepassing bij

      In tandpasta tegen tandbederf
      Preventie osteoporose

      Dosering

      Orthomoleculaire aanbeveling: 1 - 2 mg
      Werkt samen met (in mineralenhuishouding bot)
      Calcium
      Magnesium
      Fosfor

      Bijzonderheden

      1. Strontium is vernoemd naar het Schotse plaatsje Strontian, waar in 1798 in de mijnen strontium werd ontdekt.
      2. Radioactief strontium ࿺Sr) is afkomstig van atoom explosies. Vanwege de lange halfwaardetijd is radioactief strontium terechtgekomen in plant en dier (en dus in de voeding).

      IJzer

      Het chemische symbool van ijzer (ferrum) is Fe.
      In voedingssupplementen zit ijzer bijvoorbeeld als ijzergluconaat, ijzerfumaraat (ook wel ferrofumaraat), ferroascorbaat, gecheleerd ijzer.

      Bronnen

      Bronnen van ijzer zijn vlees, bladgroenten, eieren en vooral oesters.
      Hier volgt een overzicht van de hoeveelheid ijzer die in een aantal afzonderlijke producten aanwezig is:

              
      Bron Fe (mg/g) IJzer/product*
      Oesters 0,006 30 mg/pond
      Eieren 0,02 1,1 mg/ei
      IJzerchloride 440
      IJzerfumaraat 325
      IJzergluconaat 115
      IJzerorotaat 150
      IJzerascorbaat 120
      IJzer gecheleerd 100
       

      *Deze getallen zijn bij benadering, omdat de hoeveelheid per product kan variëren.
      Evenwichtige voeding bevat ongeveer 15 mg ijzer per dag.

      Factoren voor verhoogd gebruik

      Bloedverlies, bv. hevige menstruatie, verwondingen
      Veel theedrinken

      Risicogroepen (voor tekort)

      Gebruikers van NSAID's (non steroidal anti infective drugs), zoals aspirine
      Vrouwen met hevige menstruatie
      Personen met verwondingen en veel bloedverlies

      Toepassing bij

      Ferriprieve anemie

      Dosering

      Volwassenen: 10 mg
      Zwangerschap/zogende vrouwen: 18 mg (RDA 15-30 mg
      Kinderen: 18 mg &#$0RDA 10 mg)
      Werkt samen met (voor absorptie)
      Vitamine C
      Koper

      Bijzonderheden

      Voor de opname van ijzer zijn vooral vitamine C en het mineraal koper nodig. In de geneeskunde is ijzer populair in de vorm van staalpillen tegen bloedarmoede. Vaak worden staalpillen in hoge doseringen gedurende lange tijd voorgeschreven. Dit is fout. Wanneer na twee weken de bloedarmoede niet in positieve zin is veranderd, dan is dit geen gevolg van te weinig ijzer met de voeding.
      Eerder moet gedacht worden aan een gebrekkige ijzer opname als gevolg van te weinig vitamine C in de voeding.
      Met ijzer als supplement (staalpillen) moet worden opgepast. IJzer in hogere concentraties kan vrije radicalen reacties katalyseren. Tenzij op doktersadvies, niet meer dan 20 mg ijzer per dag als suppletie.

      Vanadium

      Het chemische symbool van vanadium is V.
      In voedingssupplementen zit vanadium bijvoorbeeld als ammoniumvanadaat en vanadiumoxide.

      Bronnen

      Vanadium komt in kleine hoeveelheden voor in de meeste voedingsmiddelen, waaronder plantaardige oliën en peterselie.
      Evenwichtige voeding bevat ongeveer 300 µg vanadium per dag.

      Tekort karakteristieken,

      Factoren voor verhoogd gebruik, en klassieke ziekte wegens deficiëntie:
      Niet bekend

      Factoren voor verhoogd gebruik

      Hoge suikerconsumptie

      Risicogroepen (voor tekort)

      Personen die veel suiker gebruiken
      Toepassing bij Hypoglycaemie en suikerziekte
      Auto-immuunziekten

      Dosering

      Orthomoleculaire aanbeveling: 300 µg
      Werkt samen met (in mineralenhuishouding bot) B complex
      Chroom
      Zink

      Zink

      Het chemische symbool van zink is Zn.
      In voedingssupplementen zit zink bijvoorbeeld als zinkgluconaat, zinkcitraat, zinkpicolinaat, gecheleerd zink.

      Bronnen

      Zink is alom aanwezig in de natuur, vooral in vis en schaaldieren.
      Hier volgt een overzicht van de hoeveelheid zink die in een aantal afzonderlijke producten aanwezig is:

               
      Bron Zn (mg/g) Zink/product*
      Oesters 0,75 35 mg/pond
      Biefstuk 0,064 6,4 mg/100 g
      Bloemkool 0,0037 0,37 mg/100 g
      Zinksulfaat 400
      Zinkchloride 480
      Zinkgluconaat 140
      Zinkorotaat 170
      Gecheleerd zink 100

      * Deze getallen zijn bij benadering, omdat de hoeveelheid per product kan variëren.
      Evenwichtige voeding bevat ongeveer 15 mg per dag.

      Tekort karakteristieken

      Smaak en reukverlies
      Witte plekjes op de nagels

      Factoren voor verhoogd gebruik

      Consumptie van alcohol
      Gebruik van de pil
      Stress (zowel mentaal als fysiek)
      Verwondingen, brandwonden
      Zwangerschap, lactatie en groei

      Risicogroepen (voor tekort) Baby's

      Kinderen
      Bejaarden
      Personen die veel suikers eten

      Toepassing bij

      Verzwakt immuunsysteem (infecties, virusziekten) Vertraagde groei (ook geslachtsorganen)
      Onvruchtbaarheid
      Anorexia nervosa
      Dementie
      Hypoglycaemie, diabetes mellitus

      Dosering

      Orthomoleculaire aanbeveling:
      Volwassenen en kinderen: 15 mg
      Zwangerschap en lactatie: 25 mg Werkt samen met B complex (voor glucose huishouding)
      Chroom (voor glucosehuishouding)
      Vanadium (voor glucosehuishouding)
      Vitamine A (Thymus stimulering, epitheel)
      Vitamine B6 (prostaglandine stofwisseling)
      Omega 3-vetzuren bij milde depressie

      1 februari 2013

      Omega 3-vetzuren, de zogeheten visvetzuren, kunnen zinvol zijn bij ouderen met een milde depressie.
      De studie werd uitgevoerd bij 66 ouderen die verbleven in een verzorgingshuis. De deelnemers waren minimaal 65 jaar, hadden geen dementie en scoorden 5 tot 11 punten (van maximaal 15 punten) op een depressieschaal voor ouderen. De deelnemers werden willekeurig in een behandel- en placebogroep verdeeld. De personen in de behandelgroep kregen gedurende 6 maanden dagelijks 1 gram visolie (met 300 mg DHA en 300 mg EPA). De anderen kregen dagelijks een placebo.
      Hoewel voor de behandeling de gemiddelde score op de depressieschaal in beide groepen gelijk was, was na de behandeling een significant verschil waarneembaar tussen deze scores. Onder invloed van vis oliesuppletie namen depressieve klachten af, in tegenstelling tot de behandeling met een placebo.
      De resultaten van de studie laten zien dat suppletie met omega 3-vetzuren zinvol kan zijn bij de behandeling van een milde depressie.
      European Archives of Psychiatry and Clinical Neuroscience 2011; 261(8):539-49

      waarschuwingsicoon
      Wij werken er nog aan om de volledige lijst hier te publiceren.
      Onze excuses voor het ontbreken van informatie. Jij kunt altijd contact met ons op nemen voor vragen en aanvullende informatie.



      Terugpijl Terug naar Voedingsstoffen

      Terugpijl Terug naar het overzicht informatie artikelen.